Türk Gazeteciligine Avrupa Tipi Mezar

Hani neredeyse herkesin beklediği bir sürpriz bu: Avrupa’daki Türkçe günlük gazetelerin inanılmaz bir hızla eridiğine tanık oluyoruz. Kimilerine göre “internet çağının gereği”, kimilerine göreyse “Doğru gazetecilik yapılmazsa, olacağı budur“ Avrupa pazarında, 15 yıllık bir sürecin sonunda, Türkçe günlük gazete satışlarının neredeyse dörtte üçlük bir gerileme yaşadığına tanık oluyoruz.

Gerekçesi ne olursa olsun, daha 1990’larda her gün ortalama 200 bine yakın Türkçe gazetenin satıldığı, 2000’lerin ilk yarısında da bir ara 11 Türkçe gazetenin bayilerde alıcı beklediği Avrupa, bir Türkçe gazeteler mezarlığına dönüşüyor. Bugün Avrupa’daki gazete bayilerinde, o da büyüklerinde, sadece 4 adet günlük gazete bulabilirsiniz: Rakipsiz “Hürriyet”i, çok ama çok gerilerden “Sabah” izliyor. Onu da “Türkiye” ve “Yeni Özgür Politika” gazeteleri... “Zaman” ise başlı başına bir öykü.

Rakamlar ortada: Hürriyet’in, Avrupa’daki bayi satışı ve abone sayısı, bu konudaki yetkili kurum “ivw”nin tablolarına göre, 29 bin 567. Bayilere dağıtılmayan Zaman ise her gün 26 bin 469 abonesine “gazete postaladığını” iddia ediyor. Tabii, Hürriyet’in bayi satışının yarısından fazlasının dağıtım şirketine komisyon olarak gittiği düşünülürse, Zaman’ın daha kârlı olduğu söylenebilir. Çünkü abonede, gazete üst fiyatının sadece üçte birlik bir bölümü dağıtım gideri (pul parası) oluyor. Zaman’ın reklam sıkıntısı çektiğini düşünen herhalde yoktur.

Piyasa uzmanları, Sabah’ın 5-6 bin, Türkiye ve Yeni Özgür Politika gazetelerinin de 3’er binlik satış bandında ayakta durmaya çalıştığını belirtiyorlar. Demek ki, Avrupa’da Hürriyet ve kendi malum ağı sayesinde Zaman dışında zarar etmeyen bir Türkçe gazete yok. Zarar edenlerin piyasadan çekilmesi doğal.

Burada en acı soru herhalde şudur: Batı Avrupa’da 5 milyonu aşkın Türkçeli insan, neden ciddiye alınabilecek boyutlarda ve etkinlikte bir gazete sektörünü taşıyamıyor? Çok genç bir nüfusa sahip bu insanların, tümüyle televizyon ve internete kaydığına, hatta Türkçeden tamamen koptuğuna mı inanmamız isteniyor? 15 yıllık bir dönem içinde satış rakamlarının neredeyse yüzde 70 erimesini “televizyon ve internet”le açıklamak, işin ciddiyetini kavramamaktır. Başka bir şey oluyor. Çok kötü bir şey oluyor.

Türkçe hızla gündelik hayatın ve bilimin kullanımından çıkıyor. Türk toplumu, koca Avrupa’da, modern ve Türkçe bir medya sektörünün önemini anlamış gibi görünmüyor: Hiç ilgilenmiyorlar hatta: O zaman da, zaten iyice daralan bu meydan, dincilere ve her türden geçici/gerici tüccara kalıyor. Ama Türkçe, Batı’nın içinde bir “itiraz ve iltihap” kaynağı olmaktan çıkarılıyor. Köklü ve aydınlanmacı bir kültür dili (“medeniyet dili”) olma hakkını galiba bizzat Türkler çiğniyor.

Eğer bu iş böyle sürerse, Türkiye Cumhuriyeti’nin “Türkiye Türkçesi”nin de yaratıcısı olduğu gerçeği yeniden gündeme getirilecektir.

Türk gericiliğinin cumhuriyetçiliğe uygun gördüğü bir etiket olarak “vesayet rejiminin”, modern-aydınlanmacı, Batı’nın emperyalist tutkularına kafa tutan, onu aşmayı düşünen bir dili ve toplumu da Avrupa’dan tamamen sileceğine tanık olacağız. Böyle propaganda edecekler. Bir taşla birçok kuş vurulmuş olacak.

Dindar ve dinci kuşaklar yetiştirmek kolaylaşacak ve Batı’nın bu yeni “Türkçesiz” uşakları, kendi aydınlanmacı geçmişlerinden nefret eden ve bu nedenle çok kolay yolunabilen dindar robotlar halinde yaşamlarını sürdürecekler. Avrupa’daki yazılı Türkçe medyada, aydınlanmacıların tüylerini diken diken eden bir kayıtsızlığın sonuçları yaşanıyor. Bir cinayet bu. Yakından izlemek zorundayız.

Osman ÇUTSAY - Cumhuriyet Gazetsi - FRANKFURT

Makaleler 46/73